|
Yazar Aytaç Bulut
|
|
Tuesday, 01 July 2008 |
|
Nasa’da çalışan iki jeofizikçi; Aldrin Kruager ve Richard Stolarski, 1979’dan beri kullanılan Nimbus 7 uydusunun, dünyadaki ozon miktarının sürekli bir haritasını veren sistemce (TOMS) 1985 Ekim ayında alınan son ortalama değerlere dayanarak, ozon yitirişini doğruladılar.
Nasa’da çalışan Donald Health, altı yıldır biriktirilen verileri inceleyerek yıllık ortalama azalmanın %1,5-2 arasında olduğunu bulmuştur.
Ozon azalması olayını araştırmakla görevli grupların araştırma sonuçları,insan etkilerinin sorumlu tutulduğu bu varsayımları çürütememiştir.
Ozon kaybı en soğuk bölgelerde gerçekleşmektedir. Ölçümler buz kristallerinden oluşan 100m kalınlıktaki bulut katmanlarında %80’lik bir azalma göstermiştir; buralarda sıcaklık -100°C ’dir
Atmosferdeki ozon azalması mevsimsel bir olaydır.Bu azalma her yıl Güney kutbunda ilkbahar başlangıcı olan ekimde meydana gelir.Aralık ayından başlayarak normal değerine yeniden ulaşır. Bu kuşkusuz antartikadaki özel durumdur.
Kuzey kutbundakinin tersine olarak güney kutbu okyanuslarla anakaradan yalıtılmıştır.GK’daki atmosfer akımları yüksek basınç merkezlerine KK’dakilere göre daha az duyarlıdır,böylelikle atmosfer dinamiği bir çeşit dolanma hareketine uyar.Antartika’da atmosfer büyük hızla (7Km-30Km yükseklikte 100Km/h)burgaç biçiminde dönerBu burgaç hareketi fincan içinde çay karıştırmaya benzetilebilir.Sıvının fincana yakın kısımları hareketin dışında kalır,merkezde ise ısı dışarı atılamaz ve yoğun hareketin içinde sıcaklığını korur.
Böylelikle Antartika atmosferi aylarca kapalı dolanım halinde kalan dev bir ısıl reaktör haline gelir.Bu durum ozon’un mevsimsel azalmasındaki karmaşık kimyasal olaylara zemin hazırlar.Aynı zamanda kloroflourkarbonun antartika ve kuzey kutbunda yığılımına da neden olur.
|
Jun.22