|
You can always search for entries (regexp permitted). |
|
Terim Ekle |
|
Hepsi| Sözlükte şu an 39 sözcük bulunmakta. |
| Sayfalar: 1 |
| alel | Bir genin değişik biçimlerine Genetik'te verilen addır.
Aynı karakter üzerinde etkili olan genlere alel gen denir. |
| | |
| antibiyotik | Herhangi bir mikroorganizma tarafından, başka bir mikroorganizmayı öldürmek veya çoğalmasını durdurmak için üretilen her türlü madde. Antibiyotik üretimi, onu üreten mikroorganizma için selektif bir avantaj sağlar. Örnek olarak, Penicillium tarafından üretilen antibiyotikler, doğada rekabet halinde olduğu diğer mikroorganizmaların büyümesini önleyerek Penicillium'a doğal ayıklanma sürecinde bir avantaj sağlar. |
| | |
| antibiyotik direnci | Antibiyotik direnci; bir mikroorganizma türünün bazı suşlarının antibiyotikten etkilenmemesi ya da antibiyotiğe duyarlı bir suşun çeşitli direnç mekanizmalarından biri ile dirençli hale dönmesi olarak tanımlanır. Antibiyotik direncini mikroorganizmalar çok çeşitli şekilde geliştirmektedirler. Duvarlarını antibiyotiğin geçemeyeceği şekle değiştirerek, antibiyotiği parçalayacak enzimler üreterek, antibiyotiğin etki ettiği kısmını değiştirerek vb… |
| | |
| bakteri | Tek hücreli prokaryotik mikroorganizmalardır. Büyüklükleri 0.1 - 10 µm arasında değişir. 3500 milyon yıldan daha uzun bir süredir dünyada var oldukları bilinmektedir. Hava, toprak, su ile canlı dokularında yaşarlar ve biyolojik olarak hayatın devam etmesi için çok önemlidirler. Siyanobakteriler (cyanobacteria) fotosentez yapabilirler ve dünyada bilinen ilk yaşam formunu oluşturmuşlardır . Bazı bakteri türleri hastalıklara neden olabilirler. |
| | |
| bitki | Bitkiler (Plantae), fotosentez yapan, ökaryotik, ağaçlar, çiçekler, otlar, eğreltiotları, yosunlar ve benzeri organizmaları içinde bulunduran çok büyük bir canlılar alemidir. |
| | |
| böcek | Taksonomide Arthropoda (eklembacaklılar) şubesinin böcekler (Insecta) sınıfından canlılara verilen ad. Böcekler, dünyada en çok çeşitliliğe (tür sayısına) sahip olan hayvanlar olarak da bilinmektedirler; 800 binin uzerinde tür şu ana kadar tanımlanmış olmakla birlikte halihazırda bu listeye yeni türler eklenmektedir. Kutuplardan okyanuslara kadar hemen her ekosistemde ayakta kalmayı başarabilmiş canlılardır. Canlılar aleminin belki de en kalabalık sınıfıdır. Yaklaşık olarak 30'un üzerinde takım içerir. Tanımlanmış olan hayvanların yaklaşık 4/5'i böceklerdir. |
| | |
| çimlenme | Tohumda bulunan embriyonun uygun şartlar bulunca gelişerek ana bitkiye benzer bitkiyi vermek üzere tohumdan çikarak serbest hale geçmesine denir.
Çimlenme olayı, tohumda büyümenin başlaması ve yedek besin maddelerinin embriyo büyümesinde kullanılmak üzere hareketli hale geçmesi olaylarını içine alan birçok karışık biyokimyasal ve fizyolojik değişiklikler serisinden ibarettir. |
| | |
| cins | Cins, birbirine benzeyen ve ortak birçok karakterleri olan türler topluluğu. |
| | |
| ekoloji | Ekoloji, canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. |
| | |
| evrim | Canlı türlerinin nesilden nesile değişime uğrayarak ilk halinden farklı özellikler kazanmasıdır. Evrim, bir canlı popülasyonunun genetik kompozisyonunun zamanla değişmesi anlamına gelir. |
| | |
| familya | Familya, ortak özellikleri aynı olan yakın cinslerin topluluğu. Familya isimleri kendisine dahil olan bir cins adından yola çıkarılarak, sonuna bitkilerde -ceae hayvanlarda -dae ilave edilerek belirlenir. |
| | |
| fosil |  Fosil, havayla teması aniden kesildiği için korunabilmiş canlı kalıntılarına verilen genel addır. |
| | |
| fotosentez | Fotosentez (Özümleme, Asimilasyon), klorofil taşıyan canlıların ışık enerjisi kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesidir. Bu yolla besin üreten canlıların tümüne "fotosentetik organizmalar" denir ve bunların büyük çoğunluğunu bitkiler oluşturular. |
| | |
| gen | DNA molekülünün ortalama 1500 nükleotitten oluşmuş canlının kalıtsal özelliklerinden herhangi birini taşıyan parçasına Genetik biliminde verilen adıdır.
Kalıtımın temel fiziksel ve işlevsel birimidir. Her gen, protein veya RNA molekülü gibi özel bir işlev taşıyan kromozomların belli bir noktasındaki nükleotid dizilerinden oluşur. |
| | |
| genetik | Canlının bütün özelliklerinin eski kuşaktan yenisine nasıl geçtiğini inceleyen bilim dalıdır. |
| | |
| habitat | Habitat, bir organizmanın yaşadığı ve geliştiği yer. Bu yer, fiziksel bir bölge, yeryüzünün özel bir parçası, hava, toprak ya da su olabilir. Habitat, bir okyanus ya da bir çayırlık kadar büyük olabileceği gibi, çürümüş bir ağaç kütüğünün altı ya da bir böceğin bağırsağı kadar küçük de olabilir. Bununla beraber, her zaman tanımlanabilen ve fiziksel olarak sınırlı bir bölgedir. |
| | |
| herbaryum | Kurutulmuş bitki örneklerinin belli bir sistemle düzenlenerek saklandığı yerdir. Doğadan toplanan bitki örnekleri preslenerek kurutulur. Özel kartonlar üzerine yapıştırılır. Karton üzerinde bitki örneğinin familya ve tür ismi ile örneğin toplandığı yer, toplandığı yükseklik ve tarih, örneği toplayanın adı, örneği adlandıran kişinin adı ve diğer bilgiler (habitat, habitus özellikleri) yer alır. Örnekler tür, cins, familya olarak gruplandırılır. Özel dolaplar içinde yatay olarak muhafaza edilir. Dolapların düzenlenmesi ya kabul gören evrimsel sıralama ile ya da alfabetik olabilir. |
| | |
| heterozigot | Gen çiftinde birbirinden farklı genler taşıyan canlıdır.
Heterozigot kromozomun karşılıklı konumlarında farklı iki allel gen bulunur. |
| | |
| homozigot | Aynı karakterleri taşıyan alel gen çiftine denir. |
| | |
| hücre | Canlının canlılık özelliklerini taşıyan, yapı ve görev bakımından en küçük yapı birimi. |
| | |
| iklim | İklim, bir yerdeki hava koşullarının geniş bir zaman ve bölge üzerinde ortalaması. İklim'i inceleyen bilim dalına Klimatoloji denir. Bir bölgedeki iklimi belirleyen unsurlar, sıcaklık, rüzgar, havadaki nem , basınç,ve bunların gün ve yıl içinde nasıl değiştiğidir. |
| | |
| kan | Kan, atardamar, toplardamar ve kılcal damarlardan oluşan damar ağının içinde dolaşan; akıcı plazma ve hücrelerden (alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları) meydana gelmiş kırmızı renkli hayati bir sıvıdır. |
| | |
| kromozom | DNA'nın "histon" proteinleri etrafına sarılmasıyla, yoğunlaşarak oluşturduğu, canlılarda kalıtımı sağlayan genetik birimlerdir. |
| | |
| laktoz | Doğada yalnız sütte bulunan glikoz ve galaktozdan meydana gelmiş bir disakkarittir. Sütün en önemli karbonhidratıdır. |
| | |
| liken | Başlı başına birer organizma değildirler. Mantarlar ve fotosentetik alglerden meydana gelen simbiyotik birlikteliklerdir.
Şekil ve yaşayış bakımından kendilerini oluşturan alg ve mantarlardan tamamen ayrı bir yapı gösterirler. Renksiz bir mantar hifinden oluşan tallusun yapısına katılan fotosentetik canlı (fotobiyont), genellikle yeşil alg ya da bir cyanobakteridir; fakat bazı sarı-yeşil alglerden ve kahverengi alglerden de oluştukları bilinir. En çok Cyanophyta ve Chlorophyta'ya ait cinsler ve Xanthophyta ve Phaeophyta'dan bazı alg türleri görülür. Mantarlarda ise genellikle Ascomytcetes ve az olarak Basidiomycetes'e ait cinsler görülür. |
| | |
| metagenez | Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip etmesi şeklinde gerçekleşen üreme tipidir. |
| | |
| morfoloji | Bir biyoloji altdalı olarak morfoloji yani biçimbilim, bir organizmanın veya bir organizmanın herhangi bir bölümünün biçimini inceleyen bilim dalıdır. Canlıların dış görünüşünü inceleyen bilim dalıdır. |
| | |
| mutasyon | Canlının genetik bilgisinde meydana gelen ve nesilden nesile aktarılan kalıtsal değişmelerdir. |
| | |
| nokta mutasyon | Nokta ya da gen mutasyonları,DNA baz diziliminde nükleotitlerde oluşan ve gelecek nesile aktarılabilen değişiklikler olarak adlandırılırlar.
Nokta mutsayonlar, genellikle bir veya birkaç baz çifinde meydana gelen mutasyonlardır. DNA'da baz çifti yer değiştirmeleri sonucunda ya da bir baz çiftinin girmesi ve çıkması (mikroinsersiyon-mikrodelesyon) sonucunda oluşurlar. Tüm mutasyon durumlarında olduğu gibi nokta mutasyonlar sonucu meydana gelen fenotipik değişimler de, nokta mutasyonun neresinde gerçekleştiğine bağlıdır. |
| | |
| nükleotid | Bir fosfat, bir pentoz ve bir azotlu organik bazın bir araya gelmesiyle oluşan, nükleik asitlerin yapı taşlarıdır.
Her nükleotit, azotlu organik bir baz, beş karbonlu şeker ve bir tane fosforik asit bulundurur.
Azotlu organik bazlar pürinler ve pirimidinlerden oluşur. Pürinler; adenin, guanin, pirimidinler; sitozin, timin ve urasildir. Beş karbonlu şekerler (pentozlar), riboz veya deaksiriboz'dur.
Nükleotitler DNA'nın en küçük yapı birimidir. |
| | |
| protein | Amino asitlerin zincir halinde birbirlerine bağlanmasından oluşan büyük organik bileşiklerdir. Bu zincirde bir amino asitin karboksil grubunun bir diğerinin amino grubuna bağlanmasıyla oluşan bağ peptit bağı olarak adlandırılır. Her proteindeki amino asit dizisinin sırası bir gen tarafından tanımlanır ve genetik kod ile kodlanmıştır. |
| | |
| replikasyon | DNA ikileşmesi, Replikasyon, DNA çoğalması ya da DNA sentezi, hücre bölünmesi öncesinde çift sarmallı DNA'nın kendini kopyalanması işlemidir. |
| | |
| taksonomi | Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırmada kullanılan kural ve prensipler. Taksonomi terimi Yunanca taksis (düzenleme) ve nomos (yasa) sözcüklerinden türetilmiştir. |
| | |
| translasyon | Hücre çekirdeğinde sentezlenen mRNA'lardaki koda uygun olarak ribozomlarda protein sentezi sürecidir. |
| | |
| transpirasyon | Transpirasyon, terleme olarak da bilinir, havanın emme kuvveti sayesinde bitkinin hava ile temasta organlarından dışarıya subuharı verilmesi olayı.
Transprasyon bitkilerin serinlemesine yardımcı olduğu gibi yapraklardan itibaren zincirleme bir emme kuvveti de doğurur. Bu ise topraktan su emilimini kolaylaştırır. |
| | |
| tür | Ortak özellikler taşıyan ve kendi aralarında döllenerek üreyebilen akraba canlıları içeren biyolojik grup. |
| | |
| varyete | en az bir morfolojik özellik bakımından türden ayrılan, türün yayılış alanı içerisinde küçük veya büyük gruplar halinde bulunun topluluktur. |
| | |
| vejetasyon | Herhangi bir bölgenin yaşam koşullarında gelişen, benzer ekolojik yapı içeren bitki topluluğuna vejetasyon denir. |
| | |
| yaprak | Yaprak, bitkilerde fotosentez, transprasyon ve solunumun gerçekleştiği temel organlardır. Gövde ve yan dalların üzerindeki boğumlardan çıkan ve büyümesi sınırlı olan yapılardır. |
| | |
|
|
Glossary V2.0 |
Biyoloji Sözlüğü 
Feb.25